მთავარი გვერდი საავტორო ანალიტიკა
როგორს ვხედავთ დღეს ჩვენ კონსტანტინეპოლის საპატრიარქოს?…

როგორს ვხედავთ დღეს ჩვენ კონსტანტინეპოლის საპატრიარქოს?

Illustration_1.jpg

დარკო ჯოგო, სტავროფორული დეკანოზი, ღვთისმეტყველების მეცნიერების დოქტორი, წმ. ვასილი ოსტროჟელის სახ. აღმოსავლეთ სარაევოს უნივერსიტეტის მართლმადიდებლური ღვთისმეტყველების ფაკულტეტის პროფესორი.

ახლახან სერბულ ენაზე გამოქვეყნებულ ერთ-ერთ სტატიაში მე გამოვთქვი ძალიან მარტივი აზრი, რომელიც ბევრ ადამიანს საინტერესოდ მოეჩვენა: „ფანარიონი დღეს უნდა აღვიქვათ უფრო როგორც აშშ-ს დეპარტამენტის ოფისი, ვიდრე როგორც ადგილობრივი ეკლესია“. თუმცა ზოგიერთმა ჩემმა მეგობარმა და ნაცნობმა ჩემი ყურადღება მიაქცია გამოთქმული პოზიციის მკვეთრ სიმძაფრეზე.

„ნუთუ ეს ზედმეტად მკაცრი მსჯელობა არ არის მოწამე ეკლესიის მიმართ, რომელიც თავად არსებობს ამჟამად ფრიად არა სასურველ ვითარებაში?“. ჩვენ ვცხოვრობთ პოსტმოდერნისტული კონტრასტის დროში: თანამედროვე ურთიერთობის კულტურაში თანამოსაუბრეს ხშირად მოეთხოვება გარკვეული დახვეწილობა, ევფიმენიზმისა და არაორაზროვანი ფრაზებისადმი მიდრეკილება, მაშინ, როდესაც საჯარო დისკურსში სულ უფრო და უფრო ხშირად ისმის, წარმოუდგენლად უცენზურო ლექსიკა. ამიტომ მე ვამჯობინებ ჭეშმარიტებასთან ჟამითი-უჟამოდ ურთიერთობას, როგორც არისტოტელე იტყვის: ვლაპარაკობ იმის შესახებ, რაც არსებობს, და არა – რაც არ არსებობს. ამრიგად, საკითხი, ჩემი გამოთქმის სისწორის შესახებ, დევს არა „ნორმალურობასა“ და „კონვენციებში“, არამედ ნათქვამის ადეკვატურობაში იმის საწინააღმდეგოდ, რაც არის ჭეშმარიტება.

როგორ წარმოგვიდგება ჩვენ დღეს კონსტანტინეპოლი? რა თქმა უნდა, ჩემი მეგობრები და ნაცნობები, რომლებსაც ჯერ ისევ აწუხებთ აზრი და მოქმედება პატრიარქ ბართლომეოსისა და სხვა ფანარიონელი სანოვნიკებისა, ამჯობინებენ ფანარიონის ისეთ წარმოდგენას, როგორც მას ყველაზე ხშირად გამოხატავენ სხვები: ეს არის ისტორია წმინდა ანდრია მოციქულის ძველი კათედრისა, ადგილობრივი ეკლესიისა, რომელიც უწყვეტად არსებობს აგერ, თითქმის, ორი ათასწლეული. რა თქმა უნდა, ნებისმიერი, მართლმადიდებელი ეკლესიის ისტორიის ზედაპირულად მცოდნეც კი, შეძლებდა სამართლიანად შედავებოდა ფანარიონის მეხოტბეებს: ბოლომდე არასდროს ყოფილა გასაგები, თუ მაინც როგორი დამოკიდებულება აქვს კონსტანტინეპოლის კათედრას საკუთარი ისტორიის საკმაოდ ბნელ ფურცლებთან, – იმ პერიოდთან, როცა პატრიარქ ბართლომეოსის ტახტზე მწვალებლობის შემქმნელები იჯდნენ?

Illustration_2.jpg

თუ ამ კითხვაზე პასუხი, ვთქვათ, უბრალოდ უარყოფითია, თუ ჩვენ ვგულისხმობთ ნესტორის ან პიროსს, მაშინ როგორ აფასებს დღევანდელი ფანარა, ვთქვათ, იმ პატრიარქებს, რომლებსაც კოსტანტინეპოლის კათედრა ეპყრათ 1439 წლის ფლორენციის კრებასა და 1453 წელს კოსტანტინეპოლის დაცემამდე პერიოდში? საინტერესო ისტორიულ პერსპექტივას გვთავაზობს ჩვენ შემდეგი ფაქტი: მიუხედავად იმისა, რომ პატრიარქმა გენადი სქოლარიოსმა კონსტანტინეპოლის დაცემის შემდეგ საბოლოოდ შეწყვიტა თავისი წინამორბედების უნიატური პოლიტიკა, თავად კათედრამ არ შეიწყნარა რუსეთის ეკლესიის გადაწყვეტილების კანონიერება, გამოყოფილიყო ცდომილებაში აღმოჩენილი კონსტანტინეპოლისგან უნიატური მმართველობის პერიოდში. არიან თუ არა დღევანდელი კონსტანტინეპოლელი პატრიარქები იმ რომთან ერთობაში გარდაცვლილი პატრიარქების მემკვიდრენი? თუმცა, შესაძლოა, ფანარიონის დღევანდელი ეკლესიურ-პოლიტიკური ხაზი სავსებით შეესაბამებოდეს იმ პოზიციას, რომლის თანახმადაც კათედრა წარმოადგენს პატრიარქ-უნიატების ლეგიტიმურ მემკვიდრეს. 

Illustration_3.jpg

გარდა ამისა, არის კიდევ ერთი ფაქტორი, რომელიც უკავშირდება ფანარიონის დღევანდელ არსსა და მისიას. ამის შესახებ თავად ბერძნები ლაპარაკობენ. ეს მისიაა – ბერძნული კულტურის ერთობისა და თაობების (გენოსის) განვითარება და შენარჩუნება. როდესაც მე ბერძნებს ვეკითხები, რომლებიც საკმაოდ კრიტიკულად აფასებენ პატრიარქ ბართლომეოსის ქმედებებს, თუ რატომ არ წყვეტენ ერთობას ადამიანებთან, ვინც საკუთარ სიტყვებს ეწინააღმდეგებიან, ისინი ხშირად მპასუხობენ, რომ იციან ფანარიონის არასწორი პოლიტიკის შესახებ, მაგრამ მიაჩნიათ, რომ მათთან ზიარების გაწყვეტა – ეს იქნებოდა იმ ბერძნული სამყაროს დეზინტეგრაცია, რომლისთვისაც ფანარიონი იდენტიფიკაციის ერთ-ერთი ნიშანია, ერთი, მაგრამ, შესაძლოა – უმნიშვნელოვანესი ბერძენთა იდენტიფიკაციისათვის. 

რა თქმა უნდა, ასეთი პოზიცია სავსებით გასაგებია, მაგრამ ასეთ შემთხვევაში ასევე ნათელია, რომ არანაირი „მსოფლიო საპატრიარქო“ არ შეიძლება არსებობდეს, არამედ არის „პანელინის საპატრიარქო“. ფანარიონის მზადყოფნა, გააცამტვეროს ორი სლავური ეკლესიის – სერბეთის პეჩის საპატრიარქოსა და ოხრიდის სამთავარეპისკოპოსოს – თავისუფლება 1766-1767 წწ. ოსმალეთის იმპერიის ხელისუფლების ქვეშ, მოწმობს რომ მისი იდენტიფიკაციის ეს ფენა რამდენიმე საუკუნის განმავლობაში წარმოადგენს გარკვეული პროცესებისა და პროცედურების განსაკუთრებით მნიშვნელოვან გასაღებს. რა თქმა უნდა, დღევანდელი ფანარიონი მიდრეკილია არა მხოლოდ ფაქტების სელექტიურ მოხსენიებისკენ (მაგალითად, სლავური ეკლესიებისათვის ავტოკეფალიის მინიჭების შესახებ, ამასთან, ავიწყდება, რომ ის თავად ცდილობდა ამ ეკლესიების სრულ ლიკვიდაციას), არამედ გარკვეული ენისკენაც („დედა ეკლესია“ – „ასული-ეკლესია“). ასე რომ, ფანარიონის ეს პანელინური იდენტიფიკაცია ნიშნავს, რომ ჩვენ ისტორიაში უკვე ვიხილეთ ანტისლავური განწყობებისა და ქმედებების მაგალითები და ამიტომ არ გაგვიკვირდება, თუ კვლავ დავინახავთ.  

Illustration_4.jpg

ფანარიონის ოფიციალურ ისტორიკოსებს დღეს ცინიკური ხედვა აქვთ საკუთარ ისტორიაზე, რომლებიც გვარწმუნებენ, რომ უბედურებები, რომლებიც მოეწია მოციქულთა ისტორიულ კათედრას ოსმალეთის უღლის დროს, და მოსკოვის მეფეების უხვი დახმარება, წარმოადგენდა საკმარის და საპატივცემულო მიზეზს იმისათვის, რომ დაეთმოთ, უფრო ზუსტად კი, იჯარით დადაეცათ კიევის კათედრა მოსკოვისათვის იმ დრომდე, სანამ თურქოკრატია და ავტოკრატია იარსებებდა.

საკუთარი ისტორიის ამ ვერსიის თანახმად, რომელიც თავად ფანარიონში აღმოცენდა, მორალური თვალსაზრისით აბსოლუტურად ნორმალური იყო მოსკოვისთვის დაებრალებინა „კანონების დარღვევა“ იმ პირობებში, თუ მას ექნებოდა ფულადი სახსრები ამისათვის! შეიძლება თუ არა სხვა ვინმეს სიტყვა უფრო დამაჯერებელი იყოს ფანარიონისთვის?

არის თუ არა სხვა რამ, რასაც უფრო ნათლად შეუძლია გვიამბოს სირცხვილის ნატამალისა და მორალური სტანდარტის არარსებობაზე ფანარაში, იქ გამეფებულ ბურუსზე? ნაკლებად სავარაუდოა. გარდა ამისა, ფანარიონი იქცევა სწორედ, როგორც „ერთადერთი მისამართი" დღეს მსოფლიო მართლმადიდებლობაში, როდესაც საქმე ეხება „ქსელურ", ანუ გლობალურ სტრუქტურებს. ალბათ, საუბარია არა მსოფლიო, არამედ „გლობალურ საპატრიარქოზე". ამ სიმბიოზის მიზეზები მრავალ ასპექტში არსებობს. მეორე რომმა, პირველის მსგავსად, გადაწყვიტა, პატივისა და სიყვარულის პირველობა ძალაუფლების პირველობად ექცია. ვერავინ იპოვის ამის გამართლებას ვერც მართლმადიდებლური ეკლესიის არსში (რომლის კრებსითობაც ეწინააღმდეგება მასში „პაპიზმის“ ყოველგვარ გამოვლინებას), ვერც ამ კრებსითობის არსიდან გამომდინარე კანონებში. ამიტომ ძალაუფლება, რომელსაც ფანარი ხაპავს გავლენის გლობალური ცენტრებიდან, არის „ნასესხები", ანუ ისეთი, როგორსაც თქვენ ვინმე გაძლევთ გარკვეულ ფასად. ამ ძალაუფლების ფასს კი ჩვენ უკვე ვხედავთ უკრაინაში. იგი გადახდილია ქრისტეს ჭეშმარიტი ეკლესიის ტანჯვით.

რა თქმა უნდა, ჩვენ არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ ფანარიონის ნამდვილი სამწყსოს უზარმაზარი ნაწილი შედგება მდიდარი ბერძნული ემიგრაციისგან, განსაკუთრებით მისი პლუტოკრატიისგან, რომელიც სრულად არის ინტეგრირებული ყველა დასავლურ პროექტში. განმანათლებლობისა და მასონობის ხანიდან „ახალ მსოფლიო წესრიგამდე", სხვადასხვა გემთმფლობელები და ვაჭრები, „მართლმადიდებელი" ქველმოქმედები და ფანარიონის სპონსორები მონაწილეობენ, – როგორც წმინდა იუსტინე პოპოვიჩმა გამოთქვა – „ევროპაში ქრისტეს გარეშე, არიანულ ცივილიზაციაში". ამიტომ ნატოსა და მართლმადიდებლობის ამ სიმბიოზს შეუძლია მხოლოდ განადგურებამდე მიგვიყვანოს: როგორც ჩვენ, ვინც თავდასხმებს განვიცდით, ისე თავად ფანარიონიც.

ფანარიონის ღვთისმეტყველება მთლიანად გადაიქცა ერთგვარ იდეოლოგიად, რომელშიც „ახალი მსოფლიო წესრიგის" თითოეული სოციალური პროგრამა თავის „თეოლოგიურ" დასაბუთებასა და გამართლებს პოულობს. იქნება ეს გენდერულ და გენდერულ იდენტურობასთან დაკავშირებული ცვალებადი დამოკიდებულება, თუ ამერიკული სოციალური პოლიტიკის რთული პრობლემები ან „მწვანე პატრიარქის“ წინწაწევა – ფანარიონი ყოველთვის ერთ ხაზზეა ხოლმე „ღრმა სახელმწიფოსთან“, – შეგნებულად და ამაყად. შესაბამისად, ის ფაქტი, რომ ფანარიონი არის იდეოლოგიური განყოფილება აშშ-ს სახელმწიფო დეპარტამენტისა, უფრო შეურაცხყოფს ადამიანებს, რომლებიც ფანარიონმა განსწავლა ჩვენს ადგილობრივ ეკლესიებში, ვიდრე ბერძენ მიტროპოლიტებს, რომლებიც თავიანთ განცხადებებს და თავიანთ „თეოლოგიას“ ვაშინგტონიდან მომავალი იდეოლოგიური და პოლიტიკური კურსის შესაბამისად აწყობენ.

მაშ, როგორი დამოკიდებულება გვმართებს დღეს ფანარიონთან? უნდა დავინახოთ თუ არა მასში ძველი პატრიარქი, პანელინური დაწესებულება თუ სახელმწიფო დეპარტამენტისგან პირდაპირ კონტრილირებადი ოფისი მართლმადიდებელი ეკლესიის გასანადგურებლად?

Illustration_5.jpg

დღეს ფანარიონის ნაცვლად მისი საქმეები ლაპარაკობს. ამჟამად ის მოქმედებს როგორც სახელმწიფო დეპარტამენტის ოფისი, იგი რეალიზებას უკეთებს ამ დღის წესრიგს საბერძნეთის ეკლესიებში პანელინური ინსტიტუტის ავტორიტეტის წყალობით და ყველაფერს ძველი საპატრიარქოს სახით ნიღბავს. და ეს მთელი სიმართლეა. როდესაც თავად პატრიარქი ბართლომეოსი და მისი მიმდევრები უარს იტყვიან ასეთ საქციელებზე და დაგვარწმუნებენ ჩვენ, რომ ისინი, პირველ რიგში, არიან მართლმადიდებლობის დამცველები, ქრისტეს ტანჯვისა და აღდგომის მოწმენი, ღირსი მემკვიდრენი წმინდა იოანე ოქროპირის, ფოტიოს კოსტანტინეპოლის ან უკიდურეს შემთხვევაში, დიდი პატრიარქების – მაშინ ისინი ჩვენში ისეთ ძმებს იპოვიან, როგორებიც დაგვტოვეს, როდესაც იმ გზას დაადგნენ, რომლითც დღეს მიდიან.

რუსულ ენაზე თარგმნა მილა მატიჩიმ

სტატიის ავტორი
გაზიარება:
შედგა უწმინდესი პატრიარქის შეხვედრა სსკგ-ის თავმჯდომარესთან, დასავლეთ ევროპის საპატრიარქო ეგზარქოსთან და ეგზარქოსის ვიკარიუსთან

29.11.2022

საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის წინამძღვრის მილოცვა უწმინდეს პატრიარქ კირილეს დაბადების 76 წლისთავთან დაკავშირებით

20.11.2022

უფალს მიებარა კვიპროსის მთავარეპისკოპოსი უნეტარესი ქრიზოსტომოს II

07.11.2022

უწმინდესი პატრიარქის კირილეს მისალმება საერთაშორისო რელიგიათაშორისო ფორუმის – G20 „რელიგია, როგორც გლობალური პრობლემების გადაჭრის წყარო“ – მონაწილეებს

02.11.2022

უწმინდესი პატრიარქი კირილე სათავეში ჩაუდგა რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდა სინოდის სხდომას

13.10.2022

უწმინდესი პატრიარქის კირილეს მისალმება მსოფლიო და ტრადიციული რელიგიების ლიდერების VII  ყრილობის მონაწილეებს

14.09.2022

რუსეთის ეკლესიამ ავტოკეფალურ და-ეკლესიად სცნო მაკედონიის მართლმადიდებელი ეკლესია – ოხრიდის სამთავარეპისკოპოსო

25.08.2022

გაიმართა რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდა სინოდის მორიგი სხდომა უწმინდესი პატრიარქის კირილეს თავმჯდომარეობით

25.08.2022

უწმინდესმა პატრიარქმა კირილემ საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის წინამძღვარს ანგელოზის დღე მიულოცა

02.08.2022

უწმინდესი პატრიარქის კირილეს სამძიმარი სამთავისისა და კასპის ეპისკოპოს დამიანეს გარდაცვალების გამო

01.08.2022

უწმინდესი პატრიარქი კირილე შეხვდა იორდანიის ელჩს რუსეთში

29.07.2022

უწმინდესი პატრიარქის კირილეს მისალმება ქრისტიანული კონფესიათაშორისო საკონსულტაციო კომიტეტის I ახალგაზრდული ფორუმის მონაწილეებისადმი

22.07.2022

ღირსი სერგი რადონეჟელის წმინდა ნაწილების მოპოვების 600 წლის იუბილესთან დაკავშირებით აღვლენილ საღმრთო ლიტურგიას რუსეთის ეკლესიის წინამძღვარი წარუძღვა

18.07.2022

ღირსი სერგი რადოჟენელის წმინდა ნაწილების მოპოვების დღესასწაულის წინა საღამოს პატრიარქმა კირილემ წმინდა სერგის სამების ლავრაში ღამისთევის მსახურება აღასრულა

17.07.2022

გაიმართა კომისიის სხდომა ვილენისა და ლიტვის ეპარქიის სტატუსის განსაზღვრასთან დაკავშირებით

06.07.2022

სსკგ-ის თავმჯდომარემ მონაწილეობა მიიღო საზღვარგარეთ მცხოვრებ თანამემამულეთა დაცვისა და მხარდაჭერის ფონდის სამეურვეო საბჭოს სხდომაში

30.11.2022

შედგა უწმინდესი პატრიარქის შეხვედრა სსკგ-ის თავმჯდომარესთან, დასავლეთ ევროპის საპატრიარქო ეგზარქოსთან და ეგზარქოსის ვიკარიუსთან

29.11.2022

სსკგ-ის თავმჯდომარე კორსუნისა და დასავლეთ ევროპის მიტროპოლიტ ნესტორის და კაფის ეპისკოპოს პეტრეს შეხვდა

28.11.2022

შედგა სსკგ-ის თავმჯდომარის შეხვედრა ახალქალაქის მიტროპოლიტ ნიკოლოზთან

15.11.2022

შედგა სსკგ-ის თავმჯდომარის შეხვედრა სერბეთის უწმინდეს პატრიარქ პორფირესთან

10.11.2022

ვოლოკოლამსკის მიტროპოლიტი ანტონი ეგვიპტეს ეწვია

06.11.2022

ვოლოკოლამსკის მიტროპოლიტმა ანტონიმ უფლის საფლავთან ლიტურგია აღასრულა

06.11.2022

მიტროპოლიტმა ანტონიმ მონაწილეობა მიიღო იერუსალიმის საპატრიარქოს ზეიმში

05.11.2022

წმინდა მიწაზე სსკგ-ის თავმჯდომარის სამუშაო ვიზიტი დაიწყო

03.11.2022

გაიმართა პრეზიდენტთან არსებული რელიგიურ გაერთიანებებთან ურთიერთობის საბჭოს სხდომა

28.10.2022

რომში დასრულდა რელიგიათაშორისო ფორუმი „მოწოდება მშვიდობისკენ“

26.10.2022

ვოლოკოლამსკის მიტროპოლიტი ანტონი ვატიკანში რუსეთის ელჩს შეხვდა

25.10.2022

უწმინდესი პატრიარქი კირილე სათავეში ჩაუდგა რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდა სინოდის სხდომას

13.10.2022

ვოლოკოლამსკის მიტროპოლიტი საერთაშორისო საქმეთა ფედერაციის საბჭოს კომიტეტის თავმჯდომარეს შეხვდა

11.10.2022

ვოლოკოლამსკის მიტროპოლიტ ანტონის გამოსვლა მსოფლიო და ტრადიციული რელიგიების ლიდერების VII ყრილობის დახურვაზე

15.09.2022

სსკგ-ს თავმჯდომარემ რუბცოვოს ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის საფარველის ტაძარში ლიტურგია აღასრულა

17.10.2021

მიტროპოლიტი ილარიონი: ყოვლადწიდა ღვთისმშობლის საფარველის დღეს ჩვენ ღვთის დედის ზეციურ მეოხებას განვადიდებთ

14.10.2021

სსკგ-ს თავმჯდომარემ მოსკოვის წმინდა მოწამეების მიქაელისა და თეოდორე ჩერნიგოველების მეტოქიონში წირვა აღავლინა

03.10.2021

მიტროპოლიტმა ილარიონმა ზოგადსაეკლესიო ასპირანტურის აკადემიური ტაძრის სასაყდრო დღესასწაული წარმართა

11.09.2021

მიტროპოლიტი ილარიონი: ადამიანის ცხოვრებაში ბევრი რამ რწმენაზე არის დამოკიდებული

29.08.2021

მიტროპოლიტი ილარიონი: სული წმიდა – ქრისტიანული სულის მთავარი საუნჯეა

01.08.2021

მიტროპოლიტი ილარიონი: სიწმინდე - ეს არის მუდმივი სწრაფვა, მიბაძო უფალ იესო ქრისტეს

27.06.2021

უკუკავშირი

ველები მონიშნულია * შევსება აუცილებელია

გაგზავნეთ მიმართვა
Рус Укр Eng Deu Ελλ Fra Ita Бълг ქარ Срп Rom عرب